علوم مهارت ندارد حق تفسير قرآن براى وى نيست ، و اين علوم عبارتند از : 1 - لغت عربى 2 - علم نحو 3 - علم صرف 4 - علم اشتقاق 5 - علم معانى 6 - علم بيان 7 - علم بديع 8 - علم قرائات 9 - علم اصول دين 10 - علم اصول فقه 11 - علم اسباب نزول و قصص 12 - علم ناسخ و منسوخ 13 - علم فقه 14 - علم حديث و علم اسناد و اسماء رجال 15 - علم موهبه . و علماى ديگر بر اين علوم علم تاريخ و . . . افزوده‌اند كه حتى شمارشان از 25 نيز تجاوز مىنمايد . تفسير به مأثور و تفسير به رأى تفسير به مأثور به تفسير رأى : در اين مورد نيز مفسرين منهج خاصى دارند به گونه‌اى كه در تفسير كلام خداوند - عزّ و جلّ - يكى از اين دو شيوه و مذهب اختيار شده است : 1 - تفسير به ماثور : به اين مفهوم كه مفسر در تفسير قرآن خود را ملتزم به تفسيرى مىدارد كه درباره‌ى هر آيه از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، صحابه و يا تابعين نقل شده است و بر اين زياده نمىدارد مگر اينكه شرح لغوى كلمه و يا كشف اعراب جمله و نحو آن باشد . بر اين مسلك نام " تفسير به ماثور " اطلاق شده است كه تفاسير ابن جرير طبرى ( متوفى 310 ) و ابن كثير ( متوفى 774 ) از مشهورترين تفاسير ماثور است . 2 - تفسير به راى : به اين مفهوم كه مفسر در تفسير قرآن از چوكات روايات كه درباره‌ى تفسير آيات از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، صحابه و تابعين نقل شده پا فراتر نهاده و بر اين مسلك بعدا نام " تفسير بالراى " نهاده شده است كه تفاسير " مفاتيح الغيب " امام فخر رازى ، " انوار التنزيل و اسرار التاويل " امام بيضاوى " ارشاد العقل السليم الى مزايا القرآن الكريم " از نمونه‌هاى بارز تفسير به راى مىباشد . البته تصور نشود اصحاب تفسير به راى ، راى و حكمى را از نزد خود به جاى روايات و احاديث مرويه درباره‌ى آيات مىآورند ، چون همانگونه كه قبلا تذكر رفت اين عملى است حرام بالاتفاق و تفسير به راى غير از اين مىباشد ، به گونه‌اى كه قدر مشتركى ميان اصحاب تفسير به مأثور و تفسير به رأى وجود دارد كه هر دو اخذ به آن را با روايت صحيح كه از پيامبر